|
تاریخ چاپ : |
2024 Sep 08 |
www.islamage.com |
لینک : |
عـنوان : |
خلافت المستنجد بالله یوسف بن محمد المقتفی (555- 566هـ) | ||||||||||||||||||
الف- خلافت مستنجد بالله ابوالمظفر یوسف بن محمد المقتفی در سال 518هـ دیده به جهان گشود. مادرش ام ولد و از کرج بود و طاووس نامیده میشد. وی گندمگون و قدبلند بود، و ریش بلندی داشت. مستنجد جزو خلفای برتر شناخته شده، و در عدالت و آسانگیری و مهربانی با رعیت خویش ستوده شده است. خلیفه مستنجد در فهم و زیرکی و رای نیز دارای برتری بود، امر به معروف و نهی از منکر و سختگیری بر مفسدان، نیز یکی از صفات نیک خلیفه بود. او در نظم و نثر بسیار بلیغ بود، اشعار زیر به وی نسبت داده شده است: عيرتني بالشيب وهو وقار ... ليتها عيرت بما هو عار إن تكن شابت الذوائب مني ... فالليالي تزينها الأقمار و در وصف بخیل چنین میسراید: وباخل أشعل في بيته ... تكرمه منه لنا شمعة فما جرت من عينها دمعة ... حتى جرت من عينه دمعة پدرش در سال 547هـ برای ولایت عهدی فرزندش خطبه خواند، و پس از وفات پدرش با وی بیعت شد. در دوران خلافت وی نبرد میان مسلمانان و صلیبیها (فرنگیان) بالا گرفت. بیشتر جبههای نبرد در سرزمینهای شام و مصر بود. محمود نور الدین به خاطر ضعف عبیدیها (فاطمیان) و دفاع از مصر وارد میدان نبرد با صلیبیها شد. بدین ترتیب امور آنها مختل گردید و دچار ضعف شدند. در این دوران سلجوقیان نیز مانند عبیدیان رو به ضعف گذاشتند. ب- حوادث دوران خلافت وی: * در اولین سال از خلافت مستنجد، فائز پادشاه مصر وفات کرد، و پسرش عاضد لدین الله به جای او نشست، وی از آخرین خلفای بنی عبید (فاطمی) بود. * در سال 562هـ سلطان نور الدین، امیر اسدالدین شیرکوه را با دو هزار جنگجو عازم مصر کرد و وی نیز مصر را محاصره کرد. با وجود این که صاحب مصر از فرنگیان کمک خواسته بود، ولی اسد الدین با نیروی کمی که داشت بر مصریان و فرنگیان غالب شد. فرنگیان قصد اسکندریه کردند. صلاح الدین برادر اسدالدین اسکندریه را گرفته بود. فرنگیان نزدیک به چهار ماه آنجا را محاصره کردند تا اینکه اسدالدین باز گشت و فرنگیان نیز پراکنده شدند. * در سال 564 هـ فرنگیان با لشکری عظیم قصد سرزمین مصر کردند، بلبیس را تصرف کرده، و قاهره را به محاصرهی خود درآوردند. خليفهی مصر، العاضد لدين الله، نيز پيكى به خدمت نورالدين محمود بن زنگى فرستاد و ناتوانی خویش را از راندن فرنگیان بازگو کرد. نور الدين نيز هنگامى كه اين خبر را شنيد به گردآورى لشكريان خود پرداخت و به آنان فرمان داد، تا به سوی مصر حرکت کنند. با آمدن اسد الدین و لشکریانش، فرنگیان نیز از قاهره منصرف شدند. عاضد صاحب مصر، اسد الدین را وزرات داد. وی پس از شصت و پنج روز وفات یافت. سپس عاضد بعد از وفات اسد الدین، برادرش صلاح الدین را به جای وی بر گزید و او را الملک الناصر لقب داد. ج- ذکر وفات مستنجد بالله و مشاهیر آن عصر مستنجد بالله در هشتم ربیع الاول سال 566هـ دار فانی را وداع گفت. خلافت وی بیش از یازده سال ادامه یافت. بزرگان و اندیشمندانی که در دوران او وفات نمودند، عبارتند از: دیلمی صاحب مسند الفردوس و عمرانی صاحب البيان و ابن برزی شافعی و وزير ابن هبيرة و شيخ عبد القادر گیلانی و امام ابو المظفر سمعانى مروزى فقيه شافعى و أبو النجيب سهروردی و ابو الحسن بن هذيل مقری و دیگران.
ترجمه و تحقیق: أبو أنس سايت عصر اسلام www.IslamAge.com
*سیر أعلام النبلاء- للذهبی- تحقیق شيخ شعيب الأرناؤوط. |